dr Tomasz Puczyłowski, Uniwersytet Warszawski >>

Problemy pojęciowe związane z pojęciem kłamstwa

Wypowiedzi innych stanowią ważne źródło naszego poznania. To, że coś wiemy, często zawdzięczamy temu, że zostaliśmy o tym przez kogoś poinformowani. Wśród okoliczności sprawiających, że źródło to niekiedy nie jest źródłem przekonań prawdziwych lub uzasadnionych jest to, że niekiedy jesteśmy okłamywani.
Warsztat dotyczyć będzie problemów definicyjnych związanych z pojęciem kłamstwa. W większości definicji tego pojęcia, przez kłamstwo rozumie się próbę skłonienia odbiorcy przez nadawcę do przyjęcia pewnego przekonania, którego sam kłamca nie żywi - przyjmuje się, że w takiej sytuacji z kłamstwem mamy do czynienia wtedy, gdy próbę tę nadawca realizuje za pomocą wypowiedzi stwierdzającej stan rzeczy, o którym kłamca uważa, że nie zachodzi. W trakcie warsztatu chciałbym rozważyć - poprzez analizę przykładów - czy jest to adekwatne rozumienie tego, czym jest kłamstwo. Czy kłamstwo zawsze polega na próbie skłonienia adresata do przyjęcia pewnego przekonania? Czy można w pewnych okolicznościach za kłamstwo uznać czyjąś wypowiedź, która stwierdza pewien stan rzeczy, choć ów ktoś uważa, że rzeczony stan rzeczy ma miejsce? Czy z kłamstwem mamy do czynienia jedynie wtedy, gdy ktoś oznajmia nam pewien stan rzeczy? Czy każdy, kto oszukuje kogoś za pomocą słów kłamie?

Literatura:

Chisholm, R. M., Feehan, T. D. (1977). The intent to deceive, Journal of Philosophy 74, 143-159.
Grice, H. P. (1989). Logic and Conversation, [w:] tenże,  Studies in the Ways of Words. Cambridge, Mass.: Harvard University Press.
Pelc, J. (1990). O pojęciu kłamstwa - z punktu widzenia semiotyki, Studia semiotyczne XVI - XVII, ss. 289-297.
Simpson, D. (1992). Lying, Liars and Language, Philosophy and Phenomenological Research 52, 623-639.
Tokarz, M. (2007) Naiwne taktyki manipulacyjne; 2. Kłamstwo, [w:] tenże, Argumentacja. Perswazja. Manipulacja. Wykłady z teorii komunikacji, Gdańska: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 265-292.