Problematyka referatu mieści się w ramach zagadnienia: metodologia badań nad językiem. Jego celem jest zgodnie z tym, co zapowiada tytuł zarówno prezentacja analizy znaczeniowej wybranych jednostek językowych (bezpośrednio lub pośrednio) związanych znaczeniowo z pojęciem małżeństwa, jak i przedstawienie rozważań teoretycznych dotyczących koncepcji prototypu (w tzw. wersji standardowej) oraz jej wykorzystania w badaniach semantycznych.

Pojęcie małżeństwa, którego dotyczy zawarta w referacie analiza, ma złożoną, wieloaspektową strukturę semantyczną. Odzwierciedlają się w niej status i znaczenie małżeństwa w życiu społecznym i indywidualnym, jego różnorodne typy, a także perspektywy: cywilno-prawna, religijna i obyczajowa, w których małżeństwo może być ujmowane i charakteryzowane.

Badając takie wyrażenia, jak małżeństwo bezdzietne, białe małżeństwo, małżeństwo sakramentalne / niesakramentalne, małżeństwo z wyrachowania, tradycyjne czy współczesne małżeństwo, staram się wydobyć poszczególne cechy (aspekty) znaczeniowe pojęcia małżeństwa, które składają się na jego prototyp, tj. idealny obiekt mentalny, schemat, obraz poznawczy (Kleiber 2003, 47) kategorii pojęciowej MAŁŻEŃSTWA. Kategoria ta nie jest bynajmniej jednorodna; oprócz prototypu obejmuje ona również elementy pod różnymi względami odbiegające od niego.

Małżeństwo jest zarazem pojęciem, które stanowi element definicyjny wielu jednostek językowych. Wyznacza zarazem określoną ramę interpretacyjną: obejmuje ona m.in. pojęcia leżące u podstaw tych leksemów i wyrażeń, których definicje wymagają odniesienia do związku małżeńskiego, takie jak: panna/kawaler, stara panna/stary kawaler, wdowa/ wdowiec, rozwódka/rozwodnik, kochanka/kochanek, narzeczona/narzeczony i in.

W prezentowanym referacie przyjmuję jednocześnie, że małżeństwo jest podstawowym, najpowszechniejszym, najszybciej przywoływanym w świadomości użytkownika języka, a więc prototypowym reprezentantem szerszej kategorii pojęciowej ZWIĄZKÓW ŁĄCZĄCYCH KOBIETĘ I MĘŻCZYZNĘ. Jest to jakby inna płaszczyzna prototypowości pojęcia małżeństwa. Prototyp pozwala w tym wypadku uporządkować wewnętrzną strukturę tej kategorii znajdując się w centrum, małżeństwo organizuje ją w określony sposób. Wyraźnie rysuje się opozycja między związkiem małżeńskim (formalnym, zalegalizowanym, usankcjonowanym przez prawo cywilne i kościelne) a takimi nazwami relacji między kobietą i mężczyzną, jak: związek nieformalny, konkubinat, wolny / luźny / otwarty związek, związek partnerski, czy też - wyrażenie o bardziej złożonym znaczeniu - związek pozamałżeński. Wszystkie te wyrażenia pozostają w ścisłej relacji semantycznej do pojęcia małżeństwa, które z racji swojej prototypowość i stanowi punkt odniesienia dla pojęć wyznaczanych przez wymienione jednostki leksykalne.