Uczestnicy
Imię i nazwisko: Martyna Dominiak Tytuł wystąpienia: Socjologowie o IV RP - badania nad dyskursem eksperckim Słowa kluczowe: analiza dyskursu, dyskurs ekspercki, dyskurs polaryzujący, demokracja, system medialny Streszczenie: Celem wystąpienia jest prezentacja i omówienie na podstawie przedstawionych materiałów kategorii analitycznych służących do wyjaśnienia zjawiska uczestnictwa socjologów polskich w medialnym sporze o IV RP w latach 2005-2007. Szczególną uwagę zwraca się tu na strategie uprawomocniające głoszenie stronniczych sądów. Socjologowie występując z pozycji naukowego autorytetu, dyskredytują przeciwników sporu odwołując się jednocześnie do „wyższych instancji” takich, jak „rozum”, „moralność”, „cywilizacja”, ale także „nauka”, i „badania naukowe”. W analizowanych tekstach autorzy – socjologowie posługiwali się typowymi strategiami dyskredytacyjnymi, takimi, jak: redukcja do absurdu, drwina, ironia, retoryka zagrożenia, dyskurs polaryzujący i figuracja „My” –»Oni». W trakcie sekwencyjnej analizy artykułów wyróżniono także kategorię»retoryki cywilizującej» jako strategii dyskredytacyjnej polegającej na odpowiednim zdefiniowaniu przeciwnika (przypisaniu mu pewnego zestawu cech), ustawieniu go w określonej pozycji wobec mówiącego i tym samym, wykluczenia go jako równoprawnego członka sporu. Przeciwnik określany jest za pomocą cech osobowościowych, odwołujących się do charakteru, cech psychicznych danej jednostki lub grupy, poprzez przypisanie mu wyznawania światopoglądu, czy głoszenia idei, z którymi mówiący nie zgadza się, a na końcu – na zaproponowaniu opozycyjnego zestawu cech, z którymi czytelnik mógłby się utożsamiać. Często łączy się to z zaliczeniem przeciwnika do pewnej całości kulturowej – stąd określenie»cywilizująca». Innymi słowy podmiot mówiący dokonuje całościowej charakterystyki przeciwnika, co ułatwia mu jego dyskredytację. Zaznaczone wyżej elementy dyskursu eksperckiego przedstawione będą z punktu widzenia analizy dyskursu publicznego. Autorka zamierza odwołać się również do badań Michaiła Bachtina nad polifonią (wielogłosowością), który zauważa, iż w powieści homofonicznej cudza idea (myśl, pogląd) może być wprowadzona przez autora jedynie jako myśl niesłuszna lub obojętna. Kolejnym odniesieniem będzie koncepcja binarnego dyskursu społeczeństwa obywatelskiego autorstwa Jeffreya Alexandra. Szerszą ramą odniesienia będzie refleksja nad cechami i funkcjami dyskursu eksperckiego wchodzącego w sferę polityczno-medialną, oraz nad konsekwencjami tego zjawiska dla socjologii i nauk społecznych. Prezentacja ma również na celu zwrócenie uwagi na siłę oddziaływania binarnego dyskursu w mediach, który jest typowy nie tylko dla języka polityków i publicystów, ale także dla biorących udział w sporze ekspertów, od których można by oczekiwać problematyzowania języka wrogości w mediach, a nie jego reprodukcji. W tym kontekście, analiza dyskursu wydaje się być dobrą metodą wykazania relacji między językiem a takimi zjawiskami, jak proces demokratyzacji w Polsce, przemiany w naukach społecznych i mediatyzacja rzeczywistości społecznej. Zainteresowania: analiza dyskursu, socjologia wiedzy Uczelnia: Uniwersytet Łódzki Status: student