| Streszczenie: |
Badanie rozwoju zdolności posługiwania się metaforą, ironią lub aluzją nastręcza wielu trudności – przede wszystkim metodologicznych. Metaforyczny tryb myślenia wymaga z jednej strony sprawnego posługiwania się konwencją językową (tzw. „metafory martwe”) a z drugiej elastyczności, która pozwala ujmować znaczenia w nowatorski sposób (tzw. „metafory żywe”). Omówię kilka stosowanych na świecie metod badania języka nie dosłownego (Blasko, Kazmerski 2006; Bryant, Fox Tree 2002; Campbell, Katz 2006; Glucksberg 2003; Shelley 2006; i in.). Przedstawię stworzone przeze mnie narzędzie do badania rozwoju zdolności posługiwania się metaforami charakteryzującymi ludzi i pierwsze wyniki badań dzieci 6-12 letnich. Narzędzie składa się z dwóch części. Pierwsza aktywizuje metaforyczny tryb przetwarzania. Stanowi ją lista nośników zróżnicowanych pod względem oryginalności. Wszystkie należą do jednej z wybranych domen – są to nazwy zwierząt, roślin, przedmiotów codziennego użytku, zbiorników wodnych lub rodzajów nawierzchni. Osoby badane informowane są, że tematem wszystkich metafor jest człowiek, a następnie poproszone o podanie ich znaczeń. Druga część narzędzia pozwala mierzyć poziom oryginalności i adekwatności metafor tworzonych spontanicznie, umożliwia ocenę na skali „typ opisu” i oszacowanie ewaluacji obiektu będącego przedmiotem metafory (człowieka). Są to cztery warianty krótkich opowiadań, w których manipuluje się nastrojem i celem głównego bohatera. Osoby badane po zapoznaniu się z tekstem proszone są o odpowiedź na pytania otwarte, które prowokują do stworzenia metafor twórczych, lub do użycia konwencjonalnych.
Blasko D. G., Kazmerski V., ERP correlates of individual differences in the comprehension on non-literal language, Metaphor and Symbol, 2006, nr 21(4), ss. 267-284.
Bryant G. A., Fox Tree J. E., Recognizing verbal irony in spontaneous speech, Metaphor and Symbol, 2002, nr 17(2), ss. 99-117.
Campbell J. D., Katz A. N., On reversing the topics and vehicles of metaphor, Metaphor and Symbol, 2006, nr 21(1), ss. 1-22.
Glucksberg S., The psycholinguistics of metaphor, Trends in Cognitive Sciences, 2003, nr 2, ss. 92-96.
Shelley C., Hypocrisy as irony: toward a cognitive model of hypocrisy, Metaphor and Symbol, 2006, nr 21(3), ss. 169-190.
|
