Uczestnicy
Imię i nazwisko: Magdalena Jędrzejewska Tytuł wystąpienia: Metoda klasyfikacji słownictwa w "Uniwersalnym słowniku języka polskiego" pod red. Stanisława Dubisza – założenia teoretyczne i konsekwencje zastosowania Streszczenie: Przedmiotem referatu jest metoda klasyfikacji słownictwa opracowana i przyjęta przez Stanisława Dubisza w "Uniwersalnym słowniku języka polskiego" oraz stworzony na jej podstawie rozległy system kwalifikatorów, mających zastosowanie w hasłach słownikowych. Prezentowaną metodologię Stanisław Dubisz zastosował w odniesieniu do słownictwa ogólnopolskiego, to jest takiego, które wchodzi w skład odmian ogólnopolskich, którego użytkownicy mają co najmniej średnie wykształcenie, posługują się językiem polskim od urodzenia, uznają go za swój podstawowy język. W tym zbiorze mieści się częściowo słownictwo regionalnych i socjolektalnych odmian polszczyzny, uznawanych za warianty potocznej odmiany języka ogólnopolskiego. Poza tak pojętym słownictwem ogólnopolskim znalazło się słownictwo dialektów ludowych i miejskich oraz jednostki leksykalne typowe wyłącznie dla gwar zawodowych i środowiskowych. Kilkupoziomowy podział powyżej scharakteryzowanego słownictwa rozpoczyna się od wydzielenia dwóch głównych zbiorów: słownictwa nienacechowanego (podstawowego, wspólnego) i słownictwa nacechowanego. Słownictwo nacechowane podlega podziałowi na słownictwo nacechowane chronologicznie (w słowniku w obrębie tej grupy stosowane są trzy kwalifikatory: arch., histor., przestarz.) i słownictwo nienacechowane chronologicznie. Słownictwo nienacechowane chronologicznie może być natomiast nacechowane pod względem przynależności do odmian stylowych, wtedy dzieli się dychotomicznie na słownictwo staranne, opracowane, nacechowane oficjalnością (stosowane w słowniku kwalifikatory: oficj., książk., podn., poet., publ., urz., nauk., zaw.) i słownictwo nieopracowane, codzienne, nacechowane nieoficjalnością (pot., reg., środ., zaw.). Inny sposób dzielenia słownictwa, będący uzupełnieniem powyżej przedstawionego, wynika ze zróżnicowanego nacechowania słownictwa wartością emocjonalną. Słownictwo ekspresywne wyraża stosunek nadawcy do desygnatu; wartość emocjonalna jest w słowniku oznaczana kwalifikatorami (które dotyczą głównie słownictwa nacechowanego): przen., euf., pieszcz., żart., iron., lekcew., obraźl., pogard., posp., wulg. Stanisław Dubisz w swoich badaniach wyszedł z założenia, iż jednostki słownikowe, które nie są wspólne wszystkim odmianom polszczyzny, muszą być opatrzone jakimś kwalifikatorem. Dlatego brak kwalifikatora w haśle słownikowym jest równoznaczny z zakwalifikowaniem jednostki do grupy słownictwa nienacechowanego. Słownictwo nacechowane jest opatrzone co najmniej jednym kwalifikatorem: chronologicznym, stylistycznym, ekspresywnym. Wszystkie grupy słownictwa i przypisane im kwalifikatory zostaną w referacie dokładnie scharakteryzowane, zasadność ich wydzielenia wyjaśniona na przykładach, a rozwiązania problematyczne wydobyte i przeanalizowane. Zainteresowania: socjolingwistyka, językoznawstwo normatywne Uczelnia: Uniwersytet Warszawski Status: student