Proponowana praca wpisuje się w nurt badań nad dyskursem u osób z uszkodzonym mózgiem. Dyskurs oznacza strumień zjawisk językowych zachodzących w kontekście sytuacyjnym. Na dyskurs składa się szereg poziomów organizacji tworzonych przez procesy językowe, poznawcze i społeczne ( Osiejuk, 2004). Stanowi najwyższą formę organizacji języka a także dostarcza informacji dotyczących funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego oraz społecznego człowieka. Badania nad mózgową organizacją procesów językowych, wykazały, że lewa półkula mózgowa pełni dominującą rolę w organizacji kompetencji językowej ( zasobie słownictwa, znajomością reguł gramatycznych, możliwością formułowania wypowiedzi) a prawa półkula mózgowa specjalizuje się w organizacji funkcji pragmatycznych ( używaniem języka w kontekście społecznym, używanie w adekwatny sposób środków prozodycznych, dostosowanie stylu wypowiedzi do kontekstu itp.) (Herzyk, 2005).
Do diagnozy neuropsychologicznej zaburzeń mowy u pacjentów z uszkodzonym mózgiem stosowane są najczęściej metody ilościowe, które mimo swoich niewątpliwych zalet często nie są w stanie uchwycić złożoności ludzkiego doświadczenia oraz rozległości problemów osoby z uszkodzonym mózgiem. Ponadto ustrukruralizowana forma wywiadu prowadzonego z pacjentem nie pozwala na adekwatną ocenę zachowań komunikacyjnych, które są wykorzystywane przez pacjentów, aby skutecznie porozumiewać się z otoczeniem. Celem prezentowanego badania jest porównanie zachowań komunikacyjnych osób z uszkodzoną prawą i lewą półkulą na podstawie analizy dyskursu. Analiza dyskursu obejmuje ocenę: spójności tekstu ( referencję pronominalną, zaimki wskazujące, porównania, substytucję, elipsę, spójniki, spójność leksykalną), makrosądów, mikrosądów, superstruktury, przestrzegania maksym konwersacyjnych, posługiwania się metaforami, zwrotów podtrzymujących kontakt, Ponadto, na podstawie narracji pacjentów wyodrębniano tematy, które pojawiają się najczęściej u badanych z różną lokalizacją lezji mózgowej. Takie ujęcie problemu pozwala, nie tylko na porównanie kompetencji językowej i pragmatycznej osób z uszkodzonym mózgiem, lecz również stanowi cenne źródło informacji o interpretowaniu swojego stanu przez chorego, co powinno być wykorzystywane w planowaniu rehabilitacji neuropsychologicznej.
W wystąpieniu zostaną przedstawione wyniki 20 pacjentów z uszkodzoną lewą półkulą mózgu oraz 20 pacjentów z uszkodzeniem prawej półkuli mózgu. W przypadku pacjentów z uszkodzoną lewą półkulą mózgu, zaburzenia mowy były kontrolowane za pomocą skróconego Bostońskiego Testu Diagnostycznego do Badania Afazji. Do badania zostały zakwalifikowane osoby z zejściową afazją, której głębokość nie uniemożliwiała stworzenia dłuższej narracji. Zastosowano strukturalizowany wywiad składający się z dwóch pytań otwartych ( Czy może mi Pan/ Pani opowiedzieć o swojej chorobie?; Co się zmieniło w Pani/Pana życiu?).