| Imię i nazwisko: |
Filip Przedpełski |
| Tytuł wystąpienia: |
Być szczerym - zmiany znaczeniowe oraz analiza semantyczno-składniowa |
| Streszczenie: |
Przymiotnik szczery jest doskonałym przykładem ewolucji znaczeń. We współczesnej polszczyźnie leksem szczery funkcjonuje w zasadzie tylko w znaczeniu odnoszącym się do otwartości i czystości moralnej, a jego pierwotne znaczenie ('otwarty‘, 'czysty‘ w sensie fizycznym) można odnaleźć jedynie w zleksykalizowanych cząstkach typu: 'szczere złoto‘, 'w szczerym polu‘. Stopniowe zmiany znaczenia można zauważyć już śledząc definicje słownikowe (słowniki starsze, wydawane do drugiej wojny światowej na pierwszym miejscu wyróżniają przede wszystkim znaczenie odnosząc się do fizyczności; w słownikach wydawanych po 1945 roku jako pierwsze znaczenie występuje to związane z mówieniem prawdy, otwartością i rzeczywistością w kategoriach moralnych).
Rzeczywiście, najczęściej relacja »bycia szczerym» przejawia się w sytuacjach związanych z czyimś mówieniem, uczuciami, ocenami, opiniami lub zachowaniami. Wyjaśnienie, na czym polega »bycie szczerym» będzie przedmiotem tego referatu. Pierwszym krokiem do wyjaśnienia tej relacji to szczegółowa analiza składniowa. Tylko ona prowadzi do wytropienia elementów znaczeniowych, gdyż daje nam ku temu realne narzędzia. Jest nim ogląd struktury składniowej wyznaczonej przez »być szczerym» (ze względu na ilość wyznaczanych pozycji składniowych, pełnionych przez nie funkcji, a także różne możliwości ich realizacji.). Wydaje się, że szczerym bywa: [ktoś] [z kimś/ wobec kogoś/ w stosunku do kogoś] [w czymś]).
Problemem nie mniej ważnym, interesującym mnie w tym referacie jest odpowiedź na pytanie, kto tak naprawdę jest predysponowany do orzekania relacji »bycia szczerym», kto może takiej oceny dokonywać?
Wyróżnić można, tak sądzę po analizie materiału - trzy typy kontekstów, wskazujących na trzy możliwości:
1) jest to ktoś, wobec kogoś X (podmiot) jest lub nie jest szczery ;
2) ktoś spoza uczestników relacji szczerości, nazwijmy go »obserwatorem» lub
3) ktoś, kto sądzi tak o sobie samym.
Szczególnie ciekawe są te ostatnie konteksty. Być może świadczą one o dwoistości naszej natury, o próbach udawania i przed samym sobą, przed własnym sumieniem.
|
| Zainteresowania: |
semantyka
|
| Uczelnia: |
Uniwersytet Warszawski |
| Status: |
student |
|
