| Imię i nazwisko: |
Radosława Rodasik |
| Tytuł wystąpienia: |
Wolnomularstwo w językowym obrazie świata Polaków na podstawie utworów grupy Skamander |
| Streszczenie: |
Czym jest językowy obraz świata? To mentalna mapa rzeczywistości stworzona przez subiektywne postrzeganie świata przez człowieka. Utrwalona jest w potocznym myśleniu, we frazeologizmach, metaforach, formułach i topice. Językowy obraz świata (JOS) motywowany jest przez społeczno-kulturowe uwarunkowania, historię oraz indywidualną socjalizację. Toteż JOS możemy identyfikować z tożsamością danej jednostki, jej przyzwyczajeniami oraz uznaną za własną kulturą. Jednak jest to myślenie schematyczne, niemające nic wspólnego ze światem rzeczywistym, gdyż konotowane jest przez potrzeby, opinie przeciętnego człowieka, co utrwalane jest następnie w języku.
Ujęzykowienie takich uproszczeń, subiektywnych schematów myślowych, funkcjonujących jako prototyp to stereotypy, czyli "obrazy w głowie ludzkiej", jak nazwał je amerykański publicysta Walter Lippann w książce Public Opinion z 1922 roku.
Potoczne, generalizowane, emocjonalnie naiwne postrzeganie świata oraz ich pragmatyczne zastosowanie przez Polaków zostało przedstawione w twórczości grup Skamander, wtedy (okres międzywojenny), gdy utrwalony został negatywny obraz wolnomularstwa. Czynnikami, które wpłynęły na wykształcenie się negatywnego sądu wartościującego w społeczeństwie były: sytuacja polityczna (większość polityków sanacyjnych należała do masonerii) oraz niejawny, para-religijny charakter wolnomularstwa (posługującego się symboliką zaczerpniętą z tradycji judeo - chrześcijańskiej, mitów egipskich i chaldejskich).
To właśnie tajemnica wywołała w społeczeństwie reakcję obronną w postaci stereotypu, ponieważ jak stwierdził Adam Schaff w książce Stereotypy a działanie ludzkie, stereotypy pełnią funkcję obronną w sytuacjach konfliktowych, gdy poglądy i postawy ludzi dotyczące pewnych zagadnień, przede wszystkim społecznych, popadają w konflikt z realną rzeczywistością, która im przeczy, i gdy nie można zmienić tej rzeczywistości, aby odpowiadała inkryminowanym poglądom, ani też nie można zmienić tych poglądów bez rujnowania znaczącej dla człowieka ideologii, to wówczas uruchamia się psychologiczny mechanizm obronny polegający na tym, że umysł człowieka impregnuje się na niewygodną dlań informację i tym samym będąc sprzecznymi z faktami przysłaniają rzeczywistość społeczną.
Stereotyp masona jest eklektycznym poglądem, ponieważ łączy stereotyp narodowy Żyda, polityczny - komunisty, a także mitologiczny, który ukazuje masonerię jako sektę działającą pod osłoną nocy odprawiającą czarne msze. Wyrażany jest w takich formułach jak wszędzie Żydzi i masoni, Żydowin-mason, globalny spisek żydowsko-komunistyczno-masoński czy Żydzi i masoni na pal, podobne przykłady pejoratywnych językowych obrazów możemy mnożyć.
Czy możliwa jest walka z negatywnym JOS wolnomularstwa w Polsce? Prawdopodobnie nie, gdyż jest on twardym, schematycznym i jednostronnym obrazem, motywowanym przez hermetyczny pogląd społeczeństwa, dla którego poznanie sztuki królewskiej jest niemożliwym, ze względu na ekskluzywność masonerii. Toteż ów stereotyp jest jedynie subiektywną spekulacją sprzeczną z faktami.
Jedynym wyzwoleniem od potocznego myślenia jest żart i ironia, których zastosowanie widzimy w utworach Skamandrytów. Karykaturalne i satyryczne przedstawienie stereotypu wolnomularza świadczy o "trzeźwym" i świadomym spojrzeniu na problem subiektywizacji i generalizacji symboli i wyobrażeń ujawniających się w języku, a mających wpływ na psychikę człowieka.
|
| Zainteresowania: |
|
| Uczelnia: |
Uniwersytet Jagielloński, Wydział Polonistyki |
| Status: |
|
|
