| Imię i nazwisko: |
Łukasz Szałkiewicz |
| Tytuł wystąpienia: |
Posły, osły, senatory - czyli jak to jest z tą deprecjatywnością |
| Słowa kluczowe: |
deprecjatywność, postrzeganie rzeczywistości a język, deprecjacja, potencja fleksyjna, potencja słowotwórcza |
| Streszczenie: |
Czym jest deprecjatywność (rozróżnienie w M. i W. l.mn. rzeczowników męskoosobowych dwóch form: niedeprecjatywnej, łączącej się z ci i deprecjatywnej, łączącej się z te (Bień, Saloni 1982, Saloni 1988, Gruszczyński 1989))? Czy jest to, jak chce Saloni, Bańko (Bańko: 2002) kategoria fleksyjna (podejście gramatyczno-systemowe) i podobnie Przepiórkowski w korpusie PAN, gdzie forma deprecjatywna to osobny fleksem deprecjatywny (Przepiórkowski 2004)? Wtedy w mianowniku danego leksemu rzeczownikowego mos możemy mieć 3 sytuacje:a) różnokształtną formę deprecjatywną (ci prezesi, te prezesy),b) synkretyczną formę deprecjatywną z niedeprecjatywną (ci gamonie, te gamonie),c) wyłącznie formę deprecjatywną (te konowały).A może to rzecz słowotwórstwa albo metonimii (osobne leksemy o zmienionym rodzaju z mos na mzw), czy też wreszcie pewne odmianki emocjonalno-stylistyczne (Jadacka 2005; podobnie w WSPP PWN: s. 1608)?Następnie i głównie: jakie warunki nakładają się na jej użycie (semantyczne: np. nacechowanie negatywne znaczenia danego rzeczownika, nazwy własne osobowe jako enklawa deprecjatywności; morfologiczne: np. zakończenie przyrostka na -k (krewniak, luzak, alergik); stylistyczne: np. styl wypowiedzi; czy wreszcie ich mieszanka, jak przy posły, gdzie nakłada się rym do osły wraz ze stosunkiem społeczeństwa do swoich wybrańców) , a jakie występują blokady (semantyczne: możliwe, że rzeczowniki nacechowane pozytywnie nie miewają faktycznych użyć deprecjatywnych; gramatyczne; składniowe itd.)? Które formy są realne w polskich tekstach i co powoduje, że używane są właśnie te? A nie jest to łatwe do sprawdzenia, gdyż istnieje sporo nieróżnokształtnych form deprecjatywnych (synkretyzm z jakimś innym przypadkiem), które trudno jest wyszukiwać w korpusach, a jeszcze trudniej w Internecie posługując się wyszukiwarką (dodatkowo rozróżnienie polskiej litery jest zwykle obce wyszukiwarkom, np. najpopularniejszej - Google). Wreszcie: Jak daleko sięga potencja w tworzeniu form deprecjatywnych? Co ciekawe, choć formy deprecjatywne w izolacji, zapisane np. w tabelkach odmian (jak w SGJP 2007, Saloni i inni) wyglądają najczęściej dziwnie (wiele osób powie: to jest niepoprawne), to w codziennej komunikacji nieraz daje się usłyszeć zdania: "jak poszłam rano do supermarketu, to tam normalnie same emeryty" (zasłyszane przez autora). |
| Zainteresowania: |
leksykografia, fleksja |
| Uczelnia: |
Uniwersytet Warszawski |
| Status: |
doktorant |
|
