| Imię i nazwisko:
|
Maciej Szczerba |
|
Temat wystapienia:
|
Znaczenie pojęć normy kolizyjnej (metaprawa) |
| Słowa kluczowe:
|
znaczenie, kwalifikacja, norma, konotacja, denotacja |
| Streszczenie:
|
Niewiele jest monograficznych publikacji polskiego autorstwa dotyczących tzw. kwalifikacji, czyli
procesu ustalania znaczeń pojęć normy kolizyjnej, której rolą jest wskazywanie prawa danego państwa jako
właściwego systemu normatywnego dla oceny konkretnych zdarzeń.
W języku prawnym metaprawa ustalenie właściwego znaczenia pojęć normy jest szczególne istotne. Pełni ono m.in.
funkcję kreacyjną (rola znaczenia w systemie języka prywatnego metaprawa wespół z funkcją tej dziedziny prawa
jako takiej może być podstawą twierdzenia, że atomem budującym ten system prawa jest – inaczej niż w
innych gałęziach – nie norma ale pojęcie i właśnie znaczenie pojęcia tejże normy), epistemiczną (jest
źródłem poznania pojęć, norm i systemów normatywnych) a także aksjologiczną (jest katalizatorem słusznych
rozstrzygnięć.
W nauce prawa nie dostrzega się kilku płaszczyzn prezentowanego problemu. Moim zdaniem istota tejże
kwalifikacji tkwi nie tylko w odnalezieniu właściwego normatywnego gruntu semantycznego, chociaż w referacie i
ten problem zostanie poruszony. Oprócz tego trzeba pamiętać, że proces analizy sensu pojęcia w systemie
metaprawa opiera się o kategorię języka sensu largo, wobec czego koniecznie należy wziąć pod uwagę nie tylko
jego illokucyjny ale i lokucyjny charakter.
Często nie dostrzega się również filozoficznego aspektu niektórych teorii kwalifikacyjnych. Tak jest np. w
przypadku teorii znaczenia pojęć sformułowanej przez F. Zolla na gruncie dwóch ważnych podręczników. F. Zoll,
analizując zagadnienia ustalania znaczenia pojęć metaprawa, pokazał, ze jest nie tylko doskonałym dogmatykiem
prawa ale i filozofem. Obecnie jednak nie zauważa się, że jego koncepcja kwalifikacji może być doskonałą
uniwersalną teorią badania znaczenia i zakresu pojęć metanorm. Autor ten sposób określania znaczenia pojęcia
rozumie dynamicznie (pragmatycznie) – jako proces a nie tylko jako rezultat takiego procesu. Każde
pojęcie posiada rdzeń i otoczenie. Te dwa określenia - instrumentalne dla ustalenia znaczenia pojęcia –
dziś raczej powinny otrzymać brzmienie istoty w znaczeniu ogólnym oraz istoty w znaczeniu konkretnym. W
referacie te dwie kategorie zostaną szczegółowo omówione.
W doktrynie prawa kolizyjnego (metaprawa, o którym mowa powyżej) nieczęsto też zauważa się przydatność
odróżnienia konotacji od denotacji jako metod ustalania znaczenia i zakresu pojęcia. Moje badania wskazują, że
nawet in abstracto te dwie kategorie są instrumentem pozwalającym odkryć, wyjaśnić i klasyfikować niektóre
nieścisłości w nauce metaprawa .
W referacie zostanie omówione zagadnienie procesu ustalania znaczenia pojęć języka prawnego metaprawa, sposoby
wskazywania podstaw (gruntów) semantycznych treści pojęć, funkcje znaczenia w takim kontekście. Poza tym,
jeśli tylko czas pozwoli, postaram się przybliżyć uczestnikom konferencji aspekt potencjalnego wykorzystania
metody presupozycji dla ustalania znaczenia pojęć metaprawa.
Tematyka referatu kwalifikuje go do panelu dotyczącego społecznych, kulturowych i politycznych aspektów języka
lub panelu „Wokół ”. Na marginesie chcę dodać, że kilkakrotnie miałem możliwość
prezentowania swych przemyśleń z zakresu kwalifikacji z naciskiem na sferę dogmatyki prawa. W tym referacie
natomiast będę mógł przedstawić uwagi dotyczące filozoficznej płaszczyzny ustalania znaczeń pojęć metanorm,
choć – co oczywiste – w tym przypadku społeczny aspekt języka realizuje się na gruncie systemu
normatywnego.
|
| Zainteresowania:
|
prawo, filozofia
|
| Uczelnia:
|
Uniwersytet Jagielloński |
| Status:
|
doktorant |
|
|
|
|