Uczestnicy
Imię i nazwisko: Wojciech Żakowicz Tytuł wystąpienia: Język, słownik i komputer. Refleksje zainspirowane pracą przy tworzeniu Słownika języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku i tłumaczeniu programu LIWC Słowa kluczowe: leksykografia komputerowa, leksykografia historyczna, słownik Streszczenie: Jedną z form opisu języka jest słownik, w tym historyczny (np. słownik XVII wieku). Jego rzetelność i szybkość tworzenia, a w skrajnym przypadku nawet wykonalność całego projektu, zależy od obranych metod. Wiele z żywotnych dzisiaj pytań z tej dziedziny dotyczy coraz większych możliwości komputerów w zakresie zbierania i przetwarzania danych językowych: jakie prace można zlecić komputerowi? Do czego wciąż niezbędny jest człowiek? Jakie są perspektywy na postęp? Pełna odpowiedź na te pytania, o ile w ogóle możliwa, wykracza znacząco poza ramy czasowe wystąpienia, dlatego formułując sąd z konieczności niepełny, skupię się na wybranych zagadnieniach, dotyczących zarówno samego leksemu słownik, jak i jego desygnatów.Jak zmienia się znaczenie wyrazu słownik? Wraz ze stopniową zmianą formy słownika z książkowej na elektroniczną jego cechą definicyjną przestaje być konkretne uporządkowanie. Coraz częściej słownikiem nazywa się zbiór danych językowych, który dopiero można uporządkować na różne sposoby. W praktyce oznacza to nie tylko scalenie tworów dotychczas rozumianych jako odrębne (np. tego samego zbioru danych uporządkowanego a fronte lub a tergo), ale również powstanie słowników nie adresowanych do człowieka. Za przykład podam program LIWC, autorstwa amerykańskiego psychologa J. Pennebakera i jego zespołu. LIWC wyodrębnia z analizowanego tekstu poszczególne wyrazy i przyporządkowuje je do określonych kategorii. Zbiór poszukiwanych wyrazów jest słownikiem stworzonym przez człowieka dla maszyny, choć pozornie wydaje się że bardziej logiczny byłby w leksykografii kierunek odwrotny. W moim wystąpieniu chciałbym rozwinąć wątek programu LIWC, co pozwoli mi zobrazować przemiany zachodzące w znaczeniu wyrazu słownik, podążające za przemianami rzeczywistości pozajęzykowej.Proces ten działa również w drugą stronę - język kreuje rzeczywistość, chociażby przez kształtowanie (deformację?) komunikacji, w której pośredniczy. Ten fakt bywa często zauważany, na przypomnienie może jednak zasługiwać inny, że nieprzezroczyste są również narzędzia opisu języka, w tym słownik. Postaram się to zobrazować na przykładzie zredagowanych przeze mnie haseł w Słowniku języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku oraz trudności, jakie przy owej redakcji napotkałem.Przykład ten oraz niektóre idee zaczerpnąłem z mojej pracy licencjackiej pt.: "Broń biała. Propozycje wybranych artykułów hasłowych do Słownika języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku", przygotowanej pod kierunkiem prof. Włodzimierza Gruszczyńskiego, a obronionej w lipcu 2008 roku w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej. Zainteresowania: językoznwstwo diachroniczne i synchroniczne, leksykografia, infolingwistyka Uczelnia: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Status: student